Murtaza – Kitap Özeti (Orhan Kemal)

Kitabın Konusu: Murtaza’nın unvan namus haysiyet işini hakkıyla yapma uğruna yaşadığı olaylar edindiği düşmanlıklar ve yaptığı mücadele anlatılır.
Kitabın Anafikri : İnsanın sorumlulukları görevi hayatındaki her şeyden önce gelmelidir.

Yardımcı Fikirler:
1)İnsan görevini hakkıyla yerine getirmelidir.
2)İnsan hayatında sorumluluklarına paradan daha çok ehemmiyet vermelidir.
3)İnsan görevini yaparken akrabalarına yakınlarına torpil geçmemelidir
4)Anne baba çocuklarını yetiştirirken iyi yetiştirmelidirler.
5)İnsan hayatında paradan daha ehemmiyetli şeyler olduğunu unutmamalıdır.
6)Çalışanlar görevlerinde üstlerine karşı saygılı olmalıdır.
7)İnsanları düşünceleri alay konusu yapılmamalıdır.
8)Çocuklar babalarını kandırmamalıdır ve karşı gelmemelidirler.
9)Resmi yerlerde memur gibi üst görevlilere torpil geçilmemelidir.
Kitabın Özeti:
Murtaza Yunanistan’dan mübadeleyle Çukurova’ya gelmiş bir göçmendir.Kolağası Hasan dayısı gibi asker olup savaşarak şehit olmak en büyük isteğiydi.Mübadele yapıldıktan sonra Çukurova’ya gelen göçmenler topraklarını satıp konaklar haneler alacak kadar zengin olmuşlardır.Murtaza ve onun gibi düşünenler ise ezan seslerine kavuştukları için şükretmiş mal mülk istememişlerdir.Murtaza mal mülk istemese de ailesi istemiştir.Erkek kardeşi zengin olmayı muvaffak olmuştur.Annesi parasızlıktan can vermiştir.Kız kardeşiyle Murtaza İstanbul’a gelmişlerdir.Murtaza Çukurova’da bir kızı tanımış beğenmiştir.Kızı beğenmesinin ası nedeni kızın babasının da Murtaza gibi düşünüp zengin olma derdine düşmemesidir.Murtaza daha sonra bu kızla izdivaç etmiştir.Kız kardeşi de birisiyle izdivaç etmiştir.Murtaza’nın en büyük hayali dayısı gibi askerlik konusunda bir görev alıp savaşlarda şehit olmaktı.Fakat istediği olmadı askerlikle alakalı bir meslek bulamadı.O da üniforma giyebilmek için semt bekçisi oldu ve işini titizlikle yaptı.Hırsızlara, haksız kazanç sağlayanlara, semti rahatsız edenlere göz açtırmadı zira ona göre her ne meslek olursa olsun önemeliydi ve düzgün yapılmalıydı.Semtli bundan rahatsız oldu ve türlü türlü oyunlar yaptıysadalar Murtaza’dan kurtulamadılar.Semtlinin komiseri de Fen Müdürü olan arkadaşı Kamüran’ın fabrikadaki bozulan disiplinini görünce ona Murtaza’yı önerdi.Böylelikle Murtaza fabrikaya gece kontrolü oldu.Murtaza hep erkek çocuğunun olmasını istedi, onun dayısına benzemesini ve onun gibi asker olup savaşlarda şehit olmasını istedi.Kız çocuklarından sonra erkek çocuğu oldu ismini da Hasan koydu.Hasan istediği gibi dayısına benzemedi.Futbola düşkün oldu babasının istediği gibi askeri okula gitmedi sanat okuluna gitti.Murtaza da umudunu yeni doğan çocuğu Hasan’a gizledi.Murtaza yeni doğan çocuğunun da ismini Hasan koymuştu.Murtaza küçük erkek çocuğu Hasan’ın istediği gibi olduğunu sanıyordu.Oysa Hasan babasını kandırıyordu.Babası büyüyünce hangi okula gideceksin diye sorduğunda Kuleli Askeri Lisesi dediğinde Murtaza çok seviniyordu dünyalar onun oluyordu.Aslında Hasan babasını kandırıyor babasından para alabilmek için öyle söylüyordu.Murtaza bunu anlamıyordu.Murtaza çalışmaya başladığı fabrikada işçiler tarafından sevilmedi.Zira işçiler işten kaytarıyor işlerini aksatıyorlardı.Murtaza’da onlara mani olduğu için işçiler onu sevmediler onlarda semttekiler gibi türlü oyunlara müracaat edip işten atılması için çalıştılar fakat başarılı olamadılar.Zira fen müdürü Murtaza’ya güveniyor ona tam yetki veriyordu.Öyle ki hemşerisi Nuh dahi buna şaşırıyordu.Bunun nedeni ise fabrikanın bozulan disiplininin Murtaza’nın sayesinde düzelmesiydi.Murtaza’nın küçük erkek çocuğu Hasan babasını kandırmakla kalmadı ve bir gün bakkaldan ekmek çaldı.Murtaza bunu duyunca çok üzüldü sanki yıkıldı.Bakkal mahkemede Hasan’ı bağışlayıp cezasını iptal ettirecekti fakat Murtaza erkek çocuğunun bu yaptığını ona hiç yakıştıramadı ve onu bağışlamadı mahkemede hakime cezasını çekmesi gerektiğini söyleyip salonu ayrıldı.
ANA DÜĞÜM:Murtaza dayısı gibi savaşarak şehit olabilecek mi?
ARA DÜĞÜMLER:
1)Murtaza askerliğe yakın olarak hangi mesleği bulacak?
2)Semtli Murtaza’yı kovabilecek mi?
3)Murtaza’nın erkek çocukları dayısına benzeyecek mi?
4)Murtaza fabrikada tutunabilecek mi?
5)Fen müdürü işçilerin yakıntılarını kabul edecek mi?
6)Murtaza fabrikaya giren hırsızı yakalayabilecek mi?
7)Murtaza’nın kızı Firdevs hastalığından kurtulabilecek mi?
8)Murtaza küçük erkek çocuğu Hasan’ın onu kandırdığını anlayacak mı?
9)Murtaza’nın küçük erkek çocuğu Hasan ceza alacak mı?
10)Murtaza küçük erkek çocuğu Hasan’ı bağışlayacak mi?
FİGÜRLER:
Murtaza:Romanın ana kahramanıdır.Sivri uzun burunlu, kalın kapkara kaşlı, geniş alınlı, yeşil gözlüdür.Sorumluluklarını görevini çok iyi bilir,görevini her şeyi üstünde meblağ cesaretli bir göçmendir.
Murtaza’nın Karısı:Mavi gözlü, zayıf, paraya önem veren ünvana şerefe önem vermeyen bir kadındır.
Kamüran:Fabrikanın fen müdürüdür.Laubali her şeyi ciddiye almayan ama gerektiğinde de ciddi ve doğru davranmasını bilen her zaman Murtaza’nın arkasında olan peşin kararlı olmayan çapkın eğlenceye düşkün akıllı biridir.
Akile Hala:Zeki hayırsever düşünceli hep Murtaza’nın yanında olan onu düşünen biridir.
Kontrol Nuh:Kalın kemikli, geniş yüzlü tilkiyi andıran bir yüzü vardır.Laubali işini ciddiye almayan, yalaka, çıkarlarını düşünen, Murtaza’dan nefret eden Fen müdürünün hemşerisi şımarık biridir.
Azgın Ağa:Kaba bıyığı püskül püskül kaşları bir doksan boyunda iri yarı zamanında savaşlar katılmış mert bir adamdır.
Hasan:Murtaza’nın büyük erkek çocuğudur.Zayıf uzun boylu annesi gibi mavi gözlü akıllı biridir.Babasını sevmez futbola düşkündür.
Hasan:Murtaza’nın küçük erkek çocuğudur.Murtaza büyük erkek çocuğu dayısına benzemediği için küçük erkek çocuğunun da ismini Hasan koymuştur.Ama küçük erkek çocuğu Hasan da babasını sevmez ve onu kandıran kötü biridir.
ZAMAN:Romanın geçtiği zaman verilmemiştir.Kitapta
Murtaza 1925’lerden sonraki mübadelede Türkiye’ye göç etti.
1946-47’lerde yurdun her yanı demokrasi naralarıyla çalkalandığı…
gibi tümcelerin yanında;yarın,gece yarısı,ikindi saati,bir saat 45 dakika,öğle,akşam üstü gibi kozmik zamanlar da kullanılmıştır.
MEKAN:Çukurova,Yunanistan, İstanbul, kahvehane,fabrika,iplikhane,dokumahane,semt,
karakol,restoran,hane,bakkal dükkanı olayların yaşandığı yerlerdir.
ANLATICI-ANLATIM ŞEKİLLERİ VE ANLATIM TEKNİKLERİ:Olaylar kamera suskunluğunda gözlem yapılarak anlatılmıştır.Başka bir deyişle gözlemci figür bakış açısı kullanılmıştır.Romanda geriye dönüş tekniği de kullanılmıştır.Leitmotif tekniğine yer verilmiştir.Murtaza’nın ‘Yukarda Allah Ankara’da devlet burada da ben’ sözü romanda geçen leitmotif örneğidir
BAKIŞ AÇISI:.
Anlatıcı; beğenen taktir ve tasdik eden, tenkit yönelten ve özeleştiride bulunan bakış açısı sergilemiştir.
DİL:Yazar herkesin konuştuğu ortak dili kullanmıştır ve herkesin anlayabileceği bir dil kullanmıştır.Yabancı terimlere yer vermemiş sade yalın anlaşılır bir dil kullanmıştır.
ÜSLUP:Yazar hem uzun hem kısa tümcelere yer vermiştir.Tasvirlerde bulunurken uzun tümceler kullanmayı seçenek etmiştir.Edebi sanatlara, tamlamalara yer vermemiş akıcı olmasına önem vermiştir.Kimi tekrarlanan tasvir tümceleri romanın akıcılığını bozsada roman bundan negatif şekilde etkilenmemiştir.
KARAR VE NETİCE:Orhan Kemal yazılarında gerçeklilik çizgisinde yalın açık bir anlatım kullanır.Bu romanında bu özelliğini devam ettirmiştir.Fark olarak o kendine has köy, Anadolu tasvirlerine yer verememiştir.Bunun nedeni olarak romanın İstanbul’da geçmesini gösterebiliriz.Yapıtta kendi görüşlerini dolaysız olarak dile getirmemiştir fakat kahramanları aracılığıyla ara ara düşüncelerini yansıtmıştır.
Orhan Kemal Murtaza romanında dönemin koşullarını açık anlaşılır okuyucuyu sıkmayacak şekilde sade gerçekçi bir dille anlatmıştır.

Add Comment

Required fields are marked *. Your email address will not be published.